Ege’de “Azerbaycan’ın Karabağ Bölgesindeki Tarihi Arnavut Yapıları” paneli yapıldı
![](https://lalapasaajans.com.tr/wp-content/uploads/2023/11/egede-azerbaycanin-karabag-bolgesindeki-tarihi-arnavut-yapilari-paneli-yapildi-ue6CxU5F.webp)
Ege’de “Azerbaycan’ın Karabağ Bölgesi’nde Tarihi Arnavutluk”
“Yapılar” paneli düzenlendi
Ege Üniversitesi uluslararasılaşma misyonu
doğrultusunda Türk Dünyasına yönelik farklı konularda bilimsel etkinlikler
düzenlemeye devam ediyor. Bu bağlamda Ege Üniversitesi (AB) Türk Dünyası
Araştırma Enstitüsü (TDAE) Sosyal, Ekonomik ve Siyasi Bağlantılar Dairesi
Dalı’dan “Azerbaycan’ın Karabağ Bölgesindeki Tarihi Arnavut Yapıları”
Konuyla ilgili bir panel düzenlendi. EU TDAE Konferans Salonu’nda düzenlenen panelde
AB Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Banu Yücel, AB TDAE Direktörü Prof. Dr.
Nedim Macit, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. EU TDAE tarafından yönetilmektedir
Türk Dünyası Sosyal, Ekonomik ve Siyasi İlişkiler Dairesi Başkanı
Prof. Dr. Vefa Kurban’ın ev sahipliği yaptığı panelde, AB Birgivi İlahiyat Fakültesi’nden Prof.
Öğr. Gör. Prof. Dr. Bekir Zakir Çoban, Tarihçi Prof. Dr. Rizvan Huseynov
Konuşmacı olarak yer aldılar.
“Azerbaycan siyasi ve ekonomik açıdan büyük bir değişim yaşadı”
Panelin açılışında konuşan Prof. Dr. Banu Yücel, “Sevgili arkadaşlar,
Rektörümüz ve şahsım adına sizleri en içten sevgi ve saygılarımla selamlıyorum.
Bilindiği gibi Kafkasya, Karadeniz ile Türkiye’nin hemen yanında yer almaktadır.
Hazar Denizi’nin ortasında Kafkas Dağları boyunca uzanan bir zincir
Stratejik coğrafya olarak bilinir. Çekici konumu nedeniyle
Tarih boyunca üzerinde farklı hesaplamaların yapıldığı Kafkasya, büyük bir coğrafyaya sahiptir.
Mücadelelerin yaşandığı bir kara modülü haline geldi. Tarih, dil, din ve
soğuk, etnik kümeler açısından dünyanın en zengin bölgelerinden biri.
Savaşı SSCB egemenliği altında geçiren Kafkasya’da, SSCB’nin dağılmasıyla birlikte
1991 yılında Güney Kafkasya’dan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan
bağımsızlıklarını ilan ettiler. Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle Kafkasya’nın siyasi durumu
Etnik yapısındaki gelişmeler açısından bir dönüm noktasıydı. Özellikle
Rus hegemonyasından kurtuldu, bağımsızlığını yeniden kazandı ve
Kafkasya’nın parlayan yıldızı Azerbaycan uluslararası siyasete yön veriyor
“Oyuncu olarak var olmaya başladı” dedi.
Azerbaycan enerji nakil yollarının kesiştiği bir noktada
Bölge ülkeleri ile küresel güçler arasında ekonomik ve siyasi bir mücadele yaşanıyor.
Alanında bu noktaya ulaştığını belirten Prof. Dr. Yücel, “Soğuk Savaş Sonrası
Azerbaycan siyasi, ekonomik ve askeri açıdan büyük bir değişim yaşadı.
Bugün topraklarını işgalden temizleyerek toprak bütünlüğünü sağlamıştır. Bu
Panelde kardeş ülkemiz Azerbaycan’ın tarihi farklı bir perspektiften ele alınacak.
Panel konuşmacılarımız Azerbaycan’da bulunan Alban Alban hakkında sunumlar yapacaklar.
Bölgedeki yapıların etkilerini inceleyecek. Panelin verimli olmasını sağlamak ve
Katılımcılarımızın farklı bir akademik bakış açısı kazanmalarına katkıda bulunmak
“Umarım bunu sağlayacaktır” dedi.
“Enstitü Olarak Türk Dünyasının Her Konusunu Önemsiyoruz”
Enstitü Müdürü Prof. Dr. Nadi Macit, “Türk Dünyası Araştırmaları
Enstitü olarak Türk Dünyasının her sorunuyla ilgileniyoruz. bilimsel ilkeler
Bazında tartışıp paylaşmak istiyoruz. ‘Tarihi Arnavut Binaları’
Onu açmak gerekiyor. Çünkü bu konu hassas ve değerli bir konu.
Arnavutlar ilk Hıristiyan topluluklardan biridir. 26 uzunluktan oluşan bu topluluk
Bünyesine İskitlerin de dahil olduğu bilinmektedir. Farklı çağlarda merkez
güçlerle işbirliği yaparak Albanlar üzerinde baskı kurmak ve ardından
Ermeni toplumunu temsil etme ve tarihi eserlerini dönüştürme girişimleri
Dini temalar içsel ve dışsal olduğundan üzerinde durulması gereken bir konudur.
bağlamından koparılarak siyasi-stratejik amaçlarla kullanılmasının eleştirilmesi
Dini eleştiri olarak algılanıyor ve istismar ediliyor. Bazı dini temalar
Tarihin her döneminde stratejik saldırılar yapılmaya çalışıldı.
Bugün hala yapılmaktadır. Bir toplumun dini inançları bile o topluma aykırı olabilir.
Hatta kullanılıyor. Bu konuya bağlı olarak Arnavutlar ve Arnavut yapıları
Tarihsel durumu çarpıtarak Ermeni dünya görüşünün ve siyasetinin aracı haline getiriyor.
bunu yapma girişimini eleştirmek, tarihsel gerçeği, Hıristiyanlığı veya
Bu Ermenilere hakaret etmek değildir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti laiktir, demokratiktir
devlettir. Her inanca ve ibadete saygı duyar. Fikri ve ahlaki laikliğin gereği olarak
Bu. Eğer inanç ve ibadet, siyasi ve stratejik atılımların eşiği ve kaldıracı ise,
İnsanların canını, malını yok etme yoluna gidilirse bunun bir faydası olmaz.
Bunu söylemek din ahlakının gereğidir. Böyle bir oluşuma eleştiri getirmek bilimsel bir davranıştır.
“Bir değerlendirme yapmak lazım” dedi.
Moderatör Prof. Dr. Vefa Kurban ise “Ermeni İşgali Öncesi ve Sonrası Şuşa
‘Sonra’ isimli bir projeyle yola çıktılar ve bu proje başka bir projeye yol açtı.
Bunun çığır açıcı olduğunu söyledi. Prof. Dr. Kurban, projeyle Şuşa şehrinin tarihi yapılarını ortaya çıkarıyor
bölgenin kültürünü, sosyo-ekonomik ve politik yapısını incelemek
Bölgede yapılacak araştırma ve onarım çalışmalarının yapılması
Daha önce son durumun tespitinin amaçlandığını belirttikten sonra
hem Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içerisinde hem de bugünkü Ermenistan sınırları içerisinde
Cumhuriyetin bulunduğu topraklarda, yani Batı Azerbaycan topraklarında çok sayıda
Arnavut yapılarının çok olduğunun altını çizdi.
“Arnavutluk devleti tarih boyunca bağımsız ve farklı bir devlet olmuştur.”
Panelde sunum yapan Prof. Dr. Bekir Zakir Çoban, “Güney
Kafkasya tarih boyunca çeşitli siyasi çabalara sahne olan bir bölgedir.
Hıristiyanlık ve İslam’dan önce bölgede Yahudilik, paganizm ve Zerdüştlük
İnançlarının var olduğunu biliyoruz. Hıristiyanlık ilk kez bu bölgede kurulmuştur.
19. yüzyıldan itibaren yayılmaya başlayan bir dindir. Ermeniler, Arnavutlar ve
Havariler zamanından beri Hıristiyanlığın Gürcüler arasında yayıldığı yer burasıdır.
Milletler tarafından kabul edilmektedir. Bölgede Yahudilik, burada Hıristiyanlık
gelişimi üzerinde değerli bir etkiye sahiptir. Özellikle Ermeniler ve Gürcüler
Nuh peygamberin soyunu temel alıyorlar. 4. yüzyıl
19. yüzyılın başında Milano Fermanı ile Roma İmparatorluğu’nda Hıristiyanlığa izin verildi.
Bu bölgeyi terk etmek bu bölgeyi de etkiledi ve çok geçmeden Ermeniler ve Arnavutlar da etkilendi.
Hıristiyanlığı resmi dinleri olarak belirlediler. Ancak Kadıköy Konseyi
Daha sonra yapılan monofizit-diofizit ayrımında Arnavutların çoğunluğu diofizitti.
Ermeniler monofizit inancına bağlı kaldılar. Pek çok kişi tarafından tarih
Her ne kadar bilinmese de Arnavut devletinin tarihi bölgenin Arap bölgesi olan M.Ö. 4. yüzyıla kadar uzanıyor.
Güney Kafkasya, 8. yüzyılın başlarına kadar bugünkü egemenliği altına girene kadar
Azerbaycan kendi topraklarının kontrolünü eline almış bir devlettir. Arnavut Kilisesi veya
Kafkas Arnavut Kilisesi de MS 4. yüzyıldan beri bu bölgede varlığını sürdürüyor.
gösterdi. Ancak Hıristiyan Arnavutlar özellikle İslam halifeliğini desteklediler.
Bölgedeki Ermeniler 8. yüzyıldan itibaren burayı Gregoryenleştirmeye çalıştılar.
Daha sonra Rus Çarlığı döneminde Ermeni Kilisesi yeniden hakimiyet altına alındı.
çabalara maruz kalmıştır. Her dönem Karabağ bölgesini kapsamaktadır.
Arnavutluk, Ermenilerin gözünde her zaman büyük Ermenistan hayalinin bir parçası olmuştur.
Ermeni Kilisesi ve devleti işgal öncesi ve sırasında mevcut olduğundan,
özellikle Karabağ’daki Arnavut yapıları ve hatta bölgedeki tüm kültürel miraslar.
Kendine mal etmeye yönelik bir propaganda yürütüyor. Ancak Arnavutluk devleti
Arnavut Kilisesi tarih boyunca bağımsız ve farklı bir devlet olduğu gibi aynı zamanda bir Ermeni kilisesidir.
Kiliseden önce kurulmuş olup kendine has inanç ve uygulamaları vardır.
“Burası kilise” dedi.
“Gandzasar Manastırı yüzyıllardır Arnavut patriklerinin merkezi olmuştur”
Kafkasya Tarih Merkezi Lideri Azerbaycan’dan Prof. Dr.Rızvan
Hüseyinov, Azerbaycan’ın Doğu Zengezur bölgesindeki Arnavutluk’tandır.
Gandzasar (Gencesar) Manastırı’nın bazı epigrafik yazıtları üzerine bilimsel bir çalışma
çalışmanın ilk sonuçları hakkında bir sunum yaptı. Profesör Doktor.
Rizvan Huseynov, Gandzasar Manastırı yüzyıllar boyunca Arnavut patriklerinin eviydi.
19. yüzyılın başında Çarlık Rusya’sının merkezi olduğunu vurgulayan
Kafkasya’ya gelişinden sonra Bağımsız Arnavut Kilisesi kapatıldı ve yıkıldı.
Varlığı, el yazmaları ve cemaati Eçmiadzin Ermeni Kilisesi’ne atfedilmektedir.
Transfer edildiğinin altını çizdi. Prof. Dr. Huseynov, “Gandzasar Manastırı’nın birçok
onarılıp değiştirilmiş ve bu nedenle epigrafik yazıtlar
Çoğu tahrip edilmiş veya değiştirilmiştir. Kafkasya Tarihi Merkezi,
Gandzasar’ın bazı epigrafik yazıtlarının önceki ve şimdiki durumu
karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirdi ve araştırma sonuçlarını sundu
yapıldı. Orta Çağ’da monofizitizmi kabul eden Türkler tarafından yaratılmıştır.
Türk mirası ve epigrafisine ait geniş bir katman keşfedildi. Bu Türkler,
Karabağ’da Alban Haçen Prensliği’nin temellerini attı ve Gandzasar’ı kurdu.
Manevi bir merkezleri vardı. Gandzasar, Alban uzun yıllardır
Patrik makamının bulunduğu yerdir. Analiz bir dizi arşiv materyali kullanılarak gerçekleştirildi ve
Yabancı yazarların eserlerinin incelenmesi esas alınarak gerçekleştirildi. Alban
“Bu Gandzasar Patrikhanesi’nin tarihine kısa bir giriştir” dedi.
Panel sonunda günün anısına Prof. Dr. Banu Yücel katılımcılara seslendi.
“Teşekkür Plaketi” ve hediye verdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı